Kim demiş şu an 60 yaş üstü olan büyüklerimiz telefonda veya bilgisayarda oyun oynayamaz, beceremez diye? Öyle bir şey yok. Belki Covid-19 öncesinde olabilir, evet. Ama artık pek çok şey gibi bu algı da değişiyor. Zaten değişmeli. Büyüklerimizin teknoloji ve dijital dünyaya adaptasyonunun desteklenmesi son derece önemlidir. Sizler de teşvik ediniz.

Bu yazıda sizlere MyFairy Projesinde büyüklerimiz için sunulan oyunlardan ve faydalarından söz edeceğiz, ancak bundan önce bazı bilgiler vermek isteriz. Böylece neden bu kadar önemsediğimizi ve Covid-19 ile beraber neden bu projeye fon verilmesini beklemeden bir an önce hayata geçirmek istediğimizi daha iyi anlatabiliriz diye umuyoruz. Sizi fazla yormamak için uzun tutmayacağız. Ancak! MyFairy Takımı olarak hemen burada şunun sözünü de vermek isteriz: Eğer bu konular ilginizi çekiyorsa ve daha fazlasını isterseniz 2018 sonundan bu yana yaptığımız araştırmaları sizlerle memnuniyetle paylaşırız. Proje dosyasını hazırlama sürecinde pek çok kaynaktan yararlanmıştık. Bunun için yorum kısmını kontrol ediyor olacağız. Evet.

Kısaca “Demografik Değişim” ve “Yaşlılık

Son yıllarda Geriatri alanında yapılan çalışmalar artış göstermiştir. Üniversiteler, Sivil Toplum Kuruluşları ve ülkelerin ilgili bakanlıkları alanın daha hızlı gelişmesi için önemli adımlar atmaktadır. Bunun başlıca nedeni nüfus yaşlanmasında görülen hızlı oransal büyümedir. Nüfusun yaşlanması, bir nüfusun yaş yapısının değişimi sonucunda, o toplumdaki çocuk ve genç nüfus payının azalarak, yaşlı nüfus payının göreceli olarak artması demektir. Küresel yaşlanma süreci “demografik değişim” olarak da adlandırılmaktadır.

Düşük doğurganlık ve yetişkin mortalitenin azaltılması sonucu dünyanın çoğu ülkesinde nüfus yaşlanmaktadır. Dünyadaki 60 yaş ve üstü nüfus oranının 2006’da %11,0 iken, 2050’de %22,0’a çıkması beklenmektedir. Böylece, yaşlı insanların nüfusu insanlık tarihinde ilk kez 14 yaşın altındaki çocukların nüfusundan çok daha fazla olacaktır.

Türkiye’de yaşlı nüfus, diğer yaş gruplarına göre daha yüksek bir oranda artış göstermektedir. Demografik değişim sürecinde olan Türkiye, genç bir nüfusa sahip gibi görünse de, mutlak yaşlı sayısı oldukça fazladır. Türkiye’de yaşlı nüfus 2016’da 6 milyon 651 bin 503 kişi olarak tespit edilmiştir. Yaşlılık endeksi 1950 yılında 8,6 iken, 1990 yılında 12,2 olmuştur ve 2025 yılında da bu endeksin 21,2’ye yükselmesi beklenmektedir. Dolayısıyla Türkiye, hızla yaşlanan ülkelerden biridir.

Yaşlılık psikolojik, sosyal ve biyolojik olarak tanımlanır. Biyolojik boyutuyla yaşlılık, hücre fizyolojisinden tüm organizmanın fiziksel sağlık durumuna kadar ki temel işleyişte görülen değişimleri ifade ederken, sosyal yönden yaşlılık artan kronolojik yaş ile birlikte toplumsal roller ve sosyal işlevlerdeki değişiklikler anlamına gelir. Psikolojik yönden yaşlılık ise bilişsel ve mental yönden değişiklikleri ifade etmektedir.

Görüldüğü gibi, yaşlılık farklı şekillerde tanımlanabilmektedir. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve birçok batılı ülke yaşlılığın genel başlangıç noktası olarak 65 yaşı belirlemiştir. Birleşmiş Milletler ise yaşlılık ile ilgili çalışmalarında genellikle 60 ve üzeri yaş grubunu temel almaktadır.

Yaşlı nüfus kendi içinde de alt gruplara ayrılmış olup 65-74 yaş grubu “genç yaşlı”, 75-84 yaş grubu “ileri yaşlı”, 85 ve üzeri yaş grubu ise “çok ileri yaşlı” grubu olarak isimlendirilmektedir. Çünkü yaşlanma homojen bir süre değildir ve yaşlanmanın farklı dönemleri vardır. Örneğin genç yaşlılar genellikle orta yaşlılarla benzer bir yaşam sürerken, çok ileri yaşlı grubundaki insanlar sağlık bakım hizmetlerine diğer yaşlı gruplarına göre daha fazla ihtiyaç duymaktadır.

Yaşlıların Teknoloji Kullanımının Teşviki ve MyFairy Yaklaşımı

Son yıllarda “Keyifli Yaşlanma”, “Başarılı Yaşlanma”, “Sağlıklı Yaşlanma” gibi pek çok kavram akademinin konusu olmaktadır. Disiplinlerarası yüksek lisans ve doktora çalışmaları da görülmeye başlanmıştır. Yaşlıların teknoloji ve dijital iletişim araçlarını kabul etmeleri ve kullanmaları başarılı yaşlanmanın önemli unsurlarından biri olarak ortaya çıkmaktadır. “Psikolojik yaş” ve “sosyal yaş” durumlarına etkisi oldukça belirgindir ve yaşlılarda teşvik edilmelidir.

Teşvik ederken hassasiyet gösterilmesi gereken noktalardan bir tanesi yaşlı bireyi rencide etmemek, kendisine anlayışla ve cesaretlendirici tavırla yaklaşmaktır. Bu durum, ilk adımlarını atmaya çalışan bir çocuğa gösterilen sabır ve itina içeren yaklaşıma benzetilebilir. Çocuk korkutulursa cesaretini kaybeder. Ayağa kalkma ve adım atma süreci kendisine fizik kuralları ile açıklanırsa kafası karışır ve direnç oluşturur. Düştüğünde sabırla yeniden denemesi için teşvik edilmezse hedefe değil, düşme anında duyduğu acıya odaklanır. Yeni bir şey oyunlaştırılarak sunulursa keyif alır, benimser ve öğrenir. Oyunda başarılı olduğu hissettirilir ve takdir edilirse daha çok çaba gösterir.

Şimdi size bir soru sormak istiyoruz: Peki siz? Kaç yaşında olduğunuzu ve çocuklarla ilgili bu yöntemlerin aslında şu an bulunduğunuz yaşta, sizin üzerinizde bile daha etkili olduğunu fark edebilir misiniz?

Çevrimiçi Oyunlar

MyFairy sosyal sorumluluk projesinde bulunan oyunlar yukarıdaki yaklaşım temelinde oluşturulmaktadır. Bu oyunların başlıca iki amacı bulunmaktadır. Bunlardan biri yaşlı bireyleri keyifli bir biçimde teknolojiye alıştırmak ve böylece psikolojik ve sosyal açıdan hayata katılımlarını arttırmaktır. Diğer bir amacı ise hafıza güçlendirici teknikleri oyunlarla sunmak ve böylece Demans ve Alzheimer hastalıklarını geciktirmeye katkı sağlamaktır.

Yaşlı birey, gönüllü anlatıcılardan gelen masal ve hikaye videolarını izledikten sonra 2 türde oyun ile karşılaşmaktadır. İlk olarak videoda anlatılan hikaye ile bağlantılı 3 sorudan oluşan “Doğru mu Yanlış mı?” oyunu gelmektedir. Bu oyun; soruların formülasyonu ve yanıt verildikten sonra otomatik olarak verilen bildirimdeki mesajlar gibi detaylar bağlamında psikolojik, bireyin uygulaması gereken tıklama sayısı gibi bazı detaylar bağlamında ise teknolojiye adaptasyon amacı gütmektedir.

Kart Eşleştirme Oyunu 3 seviyeden oluşmaktadır ve her bir seviye tekrar edilebilir durumdadır. Önce 3 farklı kartın eşleştirilmesi beklenmektedir. Toplam 6 kapalı kart bulunmaktadır ve üzerilerine teker teker tıklanıp çevirilmektedir. Ardından 12 kartlı 2. seviye ve 20 kartlı 3. seviye gelmektedir. “Doğru mu Yanlış mı?” oyununa göre daha fazla tıklama ve odaklanma gerektirmektedir. Ayrıca bu oyunda otomatik olarak süre tutma ve toplam kart açma sayısı verme özellikleri bulunmaktadır. Böylece birey, arzu ettiği oyun seviyesinde tekrar tekrar oynama imkanı bulmaktadır ve kendi ile yarışabilmektedir. Her yeni oyunda kartların yeri otomatik olarak değişmektedir.

Kart eşleştirme oyununda kullanılan görseller gönüllülerden gelen videolarda anlatılan masal veya hikaye ile uyumlu olarak seçilmektedir. Böylece uzmanlar tarafından Alzheimer ve Demans hastalıklarını geciktirmek için önerilen bu hafiza tekniği oyunlaştırılarak ve aynı zamanda videodaki anlatı ile bir bağlam içerisinde sunulmaktadır.

Oyun yönergesinde ve oyun esnasında otomatik çıkan geri bildirimlerde samimi bir uslüp tercih edilmiştir. Böylece yaşlı bireyin teknolojiye karşı bir soğukluk hissi duyması durumunda olumlu, insani ve samimi bir yaklaşımla telafi edilmesi hedeflenmiştir.

Sonuç Yerine

Bir sonuç paragrafı yazmak yerine başka bir şey tercih ettik. Umuyoruz ki yaşlı bireylerin çevrimiçi oyunlara katılmalarının önemini anlatabilmiş veya en azından hissettirebilmişizdir. Lütfen çevrenizdeki büyüklerinize destek olunuz. Sabırlı ve bilinçli bir yaklaşımla onlara teknolojiyi ve dijital iletişim araçlarını kullanmayı öğretebilirsiniz. Böylece onlara dünyaları vermeniz mümkün. Covid-19’a rağmen.

Büyüklerinize korkmadan sarılabileceğiniz günlerin yakın olmasını dileriz.

By myfairyproject

Tell a fairy tale. Now it's your turn! MyFairy is a corporate social responsibility project. It started especially for elderly people who cannot go out due to Covid-19. Fairy tale and story videos from volunteer narrators are uploaded to www.myfairy.org. After the videos, there are online games that help delay Dementia and Alzheimer's. www.myfairy.org

Bir Cevap Yazın