Zeki Coşkunsu

Editör: Simge Armutçu

Bu kısa makalemde bir çeviri hatasına ve bir önemli tamlamaya dikkat çekmek istiyorum. The Beatles isimli müzik grubunun üyelerinden, İngiliz müzisyen ve aktivist John Winston Ono Lennon’a (1940-1980) ait aşağıdaki şarkı sözünün (Imagine: 1971) Türkçe çevirisinde geçen bir çeviri hatasını ve bir önemli tamlamayı dikkatlerinize kaldırayım. Şöyle ki:

 “Hiçbir ülke olmadığını hayal et/Bunu yapmak zor değil/Öldürülecek ya da ölecek bir şey yok/Ve din de yok/Sahip olmadığınızı hayal edin/Yapabilir misin, merak ediyorum/Açgözlülüğe veya açlığa gerek yok/‘Erkek kardeşliği(!)’/Tüm insanları hayal et/Hayatı huzur içinde yaşamak/Hayalperest olduğumu söyleyebilirsin/Ama tek ben değilim/Umarım bir gün bize katılırsın/Ve dünya bir olacak”

Ancak yukarıdaki çeviride geçen “erkek kardeşliği(!)”nin orijinaline bir bakmak gerek. Zira kuşku uyandırıcı. Ya çeviri hatası ya da Lennon’un dil sürçmesi sözkonusu. Bakıp gördüm ki bu bir dil sürçmesi değil, bilakis Türkçe çeviri hatasıdır. Orijinalinde geçen “a brotherhood of man [bir insan(insanların) kardeşliği]” tamlaması, şarkı sözü bütünlüğü dikkate alınmaksızın yanlışlıkla “erkek kardeşliği” olarak çevrilmiştir. Oysa bu tamlamanın doğru çevirisi, “bir insan(insanların) kardeşliği”dir. Zaten şarkı sözü bütünlüğü dikkate alınsaydı, sözler içinde John Lennon üç kez açıkça “people(insanlar)” kelimesini kullanmış olduğu ve “people(insanlar)”a gönderme ve vurgu yaptığı fark edilirdi.

Zaten “erkek kardeşliği” yerine, holistik paradigma [bütünlük-bütünsel(wholeness-intégrité-holis-tique) paradigma]dan hareketle, “insan(insanların) kardeşliği” ve/veya “tüm entite(canlı-cansız bütün doğal objeler) kardeşliği” denilmesi kanımca daha uygun düşer.

Son tahlilde, üst epistemolojik(bilgikuramsal-bilgibilimsel) fazdan söylersem, “tüm entite dostluğu-kardeşliği”dir daha da doğrusu. Zira tüm entite bizim ‘şehâdet dostlarımız-kardeşlerimiz’dir.”(1) Diğer hatalı çeviriden kaynaklı ifade bir sorunsal. Zaten Lennon’un, “dünya bir olacak/dünya tek yürek” sözüyle noktayı koymuş olması da beni haklı kılar, tashihatımı doğrular.

Lennon’a ait bu şarkı sözünün [Imagine(Hayal Et)1971] orijinalden doğru çevirisi bütün hâliyle (tam metin) aşağıdadır.

Ayrıca belirtmem gerekir ki, bana –isterseniz– “Sen de hayallerinin peşinden koşansın!” diyebilirsiniz. Ama ben bu hâlimle (bilinç modumda) bilinçsel olarak asla yaşlanmıyorum, hatta bilinçsel anlamda ölmeyeceğim de. Zira bilinç, non-diskre (non-discrete: kesiksiz-ayrık olmayan) ve enfini-eternal (infinie-éternelle: sonsuz-ebedi)dir.

HAYAL ET (IMAGINE)

Cennet’in olmadığını hayal et

Denersen göreceksin ki kolay

Altımızda Cehennem yok

Üstümüzde yalnızca gökyüzü

Hayal et tüm insanların

Sadece bugün için yaşadığını

Ülkelerin olmadığını hayal et

Yapması zor değil

Ne uğruna öldürecek ya da ölecek bir şey var

Ne de dinler

Hayal et tüm insanların

Huzur içinde yaşadığını

Bana hayalperest diyebilirsin

Ama bil ki yalnız değilim

Umuyorum ki bir gün sen de bize katılırsın

Ve dünya tek yürek olur

Sömürgelerin olmadığını hayal et

Merak ediyorum, yapabilir misin?

Açgözlülüğe de açlığa da gerek yok

BİR İNSAN (İNSANLARIN) KARDEŞLİĞİ

Hayal et tüm insanların

Bütün dünyayı paylaştığını

Bana ‘hayalperest’ diyebilirsin

Ama bil ki yalnız değilim

Umuyorum ki bir gün sen de bize katılırsın

Ve dünya tek yürek olarak yaşar.(2)

     (1) Bkz. COŞKUNSU, Zeki; 16.01.2021 tarihli, “Ey Bütünlükten-Bütünsel Olandan Uzaklaşan ve Parçalanmışlığa Yelken Açan İnsanoğlu; Sen Kendini Diğer Entite’den Farklı Olarak Özel Ve İmtiyazlı mı Sanıyorsun!? [Tüm Entite Bir ve Aynı; Hepsi Birer Bizim “Şehâdet Kardeşlerimiz-Dostlarımız”dır!]” & 07.11.2020 tarihli, “Bütüncül Organik & Ekolojik Paradigma (Dünya Görüşü-Değerler Dizisi) Ve/Veya Sistemler Görüşü Açısından Düşünce Dünyası[-Benlik Operatörü(Sürücüsü)] İle Akıl Operatörü[-Akıllılık(Öz-gür Akıl) Rölasyonu] Üzerine Kısa Bir Hasbihâl” adlı, gerek “facebook” ana sayfamdaki ve gerekse, “60’ı aşkın internet sitesi”ndeki “paylaşım” yazılarımız. https://www.facebook. com/zeki.coskunsu/. (Erişim Tarihi: 18.05.2021).

     (2) Bkz. LENNON, John Winston Ono; “Imagine (Hayal Et)!” 1971. Ayrıca bkz. https://genius.com/John-lennon-imagine-lyrics &https://mojim.com/usy100565x2x1.htm & Orijinal’den Türkçe çevirisi, Selim Şumlu, https://www.sozbu-yucusu.com/john-lennon-imagine/. (ErişimTarihi: 29.06.2010).

Reklamlar

By zekicoşkunsu

Şair, yazar, araştırmacı. Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesinden mezun oldu. Bilgi Eğitim ve Sosyal Araştırmalar Vakfı Mütevelli Heyeti üyesidir. "Natürel İlimler Felsefesi", "Operasyonel Araştırmalar", "Sibernetik" & "Semiyotik" vb. ilmi disiplinlere ilişkin konularda çalışmalar yapmaktadır.

Bir Cevap Yazın