Emir ŞIKTAŞ
Atalarımızın (Türk’lerin) demiri eriterek Ergenekon’dan bir Kurt’un kılavuzluk etmesi, yol göstermesi ile çıkış yolu bulmalarının yıl dönümü 21 Mart Nevruz bayramı.
Yeni bir günün (yılın) başlangıcı olarak Nevruz’un kelime anlamının yeni gün / tabiata canlılığın, tekrardan doğmanın, insanlara çalışma isteğinin geldiği, tabiatın uyandığı, baharın başladığı yıl dönümünün adı 21 Mart Nevruz bayramı.
Türk dünyasının, kültür, gelenek, görenek, anane, müzik, edebiyat, şiir, eğlence, halk oyunları, demir dövme, ateş yakma, ölü bayramı (mezarlık ziyareti), kosa kosa oyunu, boyalı yumurta tokuşturma(döyüştürme), kulak asma (kapı dinleme), baca baca, yedi levin (çerez) alma, mendil atma, nişanlı kız görüşüne (ziyaretine) gitme, hasta ziyaretleri yapılması, gara bayramı (Nevruzdan önce vefat edenlerin evine giderek aileyi yastan çıkarma, ölenin ‘gara bayramı’ diye adlandırılmakta bu yaslama ziyareti), ölü bayramı mezarlık ziyareti öncesi un, şeker ve içerisine fıstık, ceviz, fındık gibi çerez katarak helva yapma, aile bireylerinin tümüne yeni elbiseler alma, semeni yeşertme, çeşit çeşit tatlılar yapma, bayram gününe özel yemekler yapma, vs. gibi bir çok ritüellerin Nevruz bayramına kadar gerçekleştirildiği sosyal etkinlikler dizisidir.
Yukarıda saydığımız etkinlikler Nevruz bayramına kadar yapılan etkinlikler olup, bayram günü ziyarete gitme ya da ziyaretçi kabul etme etkinlikleri yaşanmaktadır.
Öncelikle, hepimizin bildiği gibi 40 günlük büyük Çile/Çille, 20 günlük küçük Çile bittikten sonra sırasıyla 21 Mart Nevruz bayramına kadar hava cemresi, su cemresi, toprak cemresi düşmektedir.
Cemre kelime anlamı olarak ateş demek, yani cemre düştükçe hava, su, toprak sırayla ısınmakta, canlanmakta.
Nevruz öncesi çocuklarımızın en çok dikkatini çeken ve severek yaptıkları od çerşenbesi, ateş yaktığımız, axır (sonuncu) yada en son Çarşamba dediğimiz gündür. Ateş yakılması gelen kötülüklerin geçmişte kalması, gelecek yılın bereketli geçmesi, ev halkının etrafı temizleyerek kötülükleri yaktıkları anlamları taşımaktadır. Büyükçe ateş yakılıp evdeki tüm aile bireyleri, en çokta çocuklar saatlerce yakılan ateşin üzerinden atlarlar, bir amaç için yakılmış olan ateş onlar için gecenin eğlencesi olur. Büyükler (özellikle bayanlar) güzel dilekler niyet ederek ateş üzerinden atlar ve bir çok mani ya da sözler söylerler.
Bunlardan bazıları şöyledir;
“Atıl batıl çerçembe,
Behdim açıl çerçembe”
“Ağırlığım, uğurluğum, gadam, belam hamısı (hepsi) bu odun üstüne”
”Ağrım, uğrum tökülsün,
Oda tüşüp kül olsun,
Yansın alov saçılsın,
Menim baxdım açılsın”
“Bolluk, bereket, barış, huzur getirsin”
Nevruz bayramı için birçok şairlerimizde şiirlerinde yer vermişler;
HEYDER BABAYA SELAM
Bayram idi, gecekuşu okurdu,
Adaklı kız bey çorabı tokurdu.
Her kes şalın bir bacadan sokurdu.
Ay ne güzel kaydadı şal sallamak,
Bey şalına bayramlığın bağlamak (Şehriyar)
BAHARİYE
Kış gitti, yine bahar geldi,
Gül bitti ve lalezar geldi.
Kuşlar hamısı fegane düşdü,
Eşk odu bu cane düşdü (Hatayi)
AKŞAM ÇATMAZ AKŞAMINA BU YAZIN
Pencereden kulak asan çok olar.
Kapılardan atılmamış şal hele.
Şirin danış, neçe ümid yıkılar,
Zulüm Hasan, sözlerini bal ele (K.Kadim)
NEVRUZ
Ötüken bozkırlarından esen, çimen kokusu
Hoş geldin Ey Nevruz, bize bahar getirdin
Şenliklerle bölündü,kışın derin uykusu
Hoş geldin Ey Nevruz,bize bahar getirdin
İlhan KEÇELİOĞLU
Nevruz Bayramı
Insanlarda iyilik için yarışır
Bizde bir başkadır Nevruz Bayramı
Çerezlerde birbirine karışır
Bize bir başkadır Nevruz Bayram

Necip derki duyun sizlerde duyun
Bizde asla olmaz hile ve oyun
Inanmazsan dedem.nineme sorun
Bizde bir başkadır Nevruz Bayramı
Necip Çibuk
GELİPTİ NOVRUZ BAYRAMI
Semeniler güzar eyler,
Tabiyat seviner, güler
Musa oğlu şadlık söyler,
Geliptı Novruz Bayramı.
Hidayet Musaoğlu
BAYRAM OLSUN SALİHİM
(Salih’e mektuplar-4)
Nevruz bayramınız mübarek olsun,
Yeni yıl yüzüne gülsün Salih’im.
Bahar bereketi, neşesi gelsin,
Şad gün yaşa, bayram olsun Salih’im.

Nevruz geldi şükür kışı bitirdik,
Gebir üstü dua, selam yetirdik,
Çıx çömbel ayıdı, gün* de oturduk,
Bahar evinize dolsun Salih’im.

Helva yaptık ata, ana ruhuna,
Niyazımız insanlığın sulhuna,
Eli bayramı da deriz biz buna,
Nevruzu bilmeyen bilsin Salih’im.

Üzlü gözlü pilav bayramda pişer,
Yumurta boyanır, gelenek yaşar,
Niyet tutan gençler tez kulak asar,
Gönlün muhabbeti bulsun Salih’im.

Yedi levin bayram da şirinlikdi,
Nevruz biz de; toy bayramdı, şenlikdi,
Nevruz barış, akraba, dost, birlikdi,
Emircan’ı seven gelsin Salih’im.
9.3.2019 Emir Şıktaş *güneşli yer
F. Kyn: Dergipark

Reklamlar

By EMİR ŞIKTAŞ

Bir ömrün sonbaharı..

Bir Cevap Yazın